Ogłoszenie upadłości konsumenckiej wiąże się z ustanowieniem syndyka. Dla wielu osób jest to pierwsze spotkanie z tą instytucją. Można się spotkać się z przekonaniem, że syndyk działa przeciwko osobie upadłej lub że jego jedynym zadaniem jest sprzedaż całego majątku. W rzeczywistości jego obowiązki są znacznie szersze i wynikają bezpośrednio z przepisów prawa upadłościowego.
W tym artykule wyjaśniam, kim jest syndyk, kto go ustanawia oraz jakie czynności wykonuje od momentu ogłoszenia upadłości.
Kim jest syndyk?
Wbrew powszechnej opinii syndyk nie reprezentuje wyłącznie interesów wierzycieli. Nie jest również pełnomocnikiem osoby upadłej. Jego zadaniem jest rzetelne prowadzenie postępowania oraz dbanie o prawidłowy przebieg wszystkich czynności przewidzianych w Prawie upadłościowym.
Czy można wybrać syndyka?
Nie.
Syndyka nie wybiera ani osoba składająca wniosek o ogłoszenie upadłości, ani wierzyciele.
Jest on ustanawiany przez sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej spośród osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Oznacza to, że dłużnik nie ma wpływu na to, kto będzie prowadził jego sprawę.
Skąd syndyk dowiaduje się, że został wyznaczony?
Po wydaniu przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości informacja trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ) – systemu internetowego, za pośrednictwem którego toczy się postępowanie.
W ten sposób syndyk dowiaduje się, że został ustanowiony do prowadzenia konkretnego postępowania. Dzięki elektronicznemu obiegowi informacji może praktycznie od razu rozpocząć wykonywanie swoich obowiązków.
Kiedy syndyk rozpoczyna wykonywanie swoich obowiązków?
Syndyk przystępuje do wykonywania swoich obowiązków niezwłocznie po ustanowieniu przez sąd.
Nie czeka na pierwsze spotkanie z osobą upadłą ani na przekazanie papierowych dokumentów z sądu. Już od pierwszych dni podejmuje szereg działań mających na celu zabezpieczenie majątku oraz ustalenie sytuacji finansowej upadłego.
Co robi syndyk po ogłoszeniu upadłości?
Pierwsze tygodnie postępowania są dla syndyka okresem bardzo intensywnej pracy. Musi on poinformować wiele instytucji o ogłoszeniu upadłości oraz zgromadzić informacje niezbędne do prawidłowego prowadzenia postępowania.
- Zawiadamia wierzycieli o ogłoszeniu upadłości
Jednym z pierwszych obowiązków syndyka jest zawiadomienie wierzycieli o wydanym przez sąd postanowieniu dotyczącym ogłoszenia upadłości.
Dzięki temu wierzyciele uzyskują informację o prowadzonym postępowaniu i mogą zgłaszać swoje wierzytelności w sposób przewidziany przez przepisy Prawa upadłościowego.
- Zawiadamia komorników prowadzących postępowania egzekucyjne
Jeżeli wobec osoby upadłej prowadzone są postępowania egzekucyjne, syndyk zawiadamia właściwych komorników sądowych o wydanym przez sąd postanowieniu o ogłoszeniu upadłości.
Ma to bardzo istotne znaczenie, ponieważ od chwili ogłoszenia upadłości indywidualne postępowania egzekucyjne dotyczące majątku wchodzącego do masy upadłości co do zasady nie mogą być dalej prowadzone. Wierzyciele dochodzą swoich roszczeń w ramach postępowania upadłościowego, a nie odrębnych egzekucji komorniczych.
- Zawiadamia pracodawcę lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Jeżeli osoba upadła pozostaje zatrudniona, syndyk informuje pracodawcę o ogłoszeniu upadłości.
Jeżeli natomiast upadły pobiera emeryturę lub rentę, odpowiednie zawiadomienie kierowane jest do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Pozwala to prawidłowo wykonywać obowiązki wynikające z przepisów dotyczących dochodów osiąganych przez osobę upadłą.
- Występuje do Urzędu Skarbowego
Syndyk składa do właściwego urzędu skarbowego wniosek o przedstawienie informacji dotyczących rozliczeń podatkowych osoby upadłej.
Zakres przekazywanych danych obejmuje ostatnie pięć lat i dotyczy m.in. składanych deklaracji podatkowych oraz czynności majątkowych ujawnionych organom podatkowym.
Dzięki temu syndyk może zweryfikować historię finansową upadłego i sprawdzić, czy przed ogłoszeniem upadłości nie doszło do czynności mających znaczenie dla postępowania.
- Składa wniosek do komornika o poszukiwanie majątku
Jedną z czynności wykonywanych przez syndyka jest również złożenie do komornika sądowego wniosku o poszukiwanie majątku osoby upadłej.
Celem takiego działania jest ustalenie wszystkich składników majątkowych należących do upadłego i wchodzących do masy upadłości.
Nie oznacza to automatycznie, że syndyk podejrzewa ukrywanie majątku. Jest to standardowa czynność służąca weryfikacji rzeczywistej sytuacji majątkowej.
- Sprawdza informacje w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego
Syndyk kieruje również zapytanie do Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego.
Sprawdza, czy osoba upadła występowała lub występuje jako:
- wspólnik spółki,
- członek zarządu,
- prokurent,
- likwidator,
- członek organów fundacji,
- członek organów stowarzyszeń,
- osoba pełniąca inne funkcje ujawniane w KRS.
Uzyskane informacje pozwalają ustalić, czy upadły posiada prawa majątkowe związane z działalnością gospodarczą lub uczestnictwem w podmiotach wpisanych do rejestru.
Czy syndyk kontaktuje się z osobą upadłą?
Tak.
Po ustanowieniu syndyk zwykle kontaktuje się z osobą upadłą w celu omówienia dalszego przebiegu postępowania.
Może poprosić o przekazanie dokumentów, przedstawienie informacji dotyczących majątku, dochodów, zobowiązań oraz udzielenie dodatkowych wyjaśnień.
Rzetelna współpraca z syndykiem pozwala sprawniej przeprowadzić całe postępowanie i uniknąć niepotrzebnych opóźnień.
Czy syndyk może sprawdzać majątek?
Tak.
Jednym z podstawowych obowiązków syndyka jest ustalenie pełnego majątku osoby upadłej.
W tym celu korzysta z informacji przekazanych przez upadłego, ale również z danych uzyskiwanych od urzędów, banków, sądów oraz innych instytucji.
Jeżeli okaże się, że część majątku nie została ujawniona, syndyk ma obowiązek wyjaśnić sprawę i podjąć odpowiednie działania wynikające z przepisów prawa.
Czy syndyk działa samodzielnie?
Choć syndyk wykonuje wiele czynności samodzielnie, nie oznacza to, że działa całkowicie niezależnie.
Jego działalność podlega nadzorowi sędziego-komisarza oraz sądu upadłościowego. W wielu przypadkach przepisy wymagają uzyskania zgody na dokonanie określonych czynności lub ich zatwierdzenia.
Oznacza to, że syndyk jest uczestnikiem postępowania wykonującym obowiązki określone przez ustawę, a nie osobą podejmującą dowolne decyzje według własnego uznania.
Podsumowanie
Syndyk jest jednym z najważniejszych uczestników postępowania upadłościowego. Zostaje ustanowiony przez sąd spośród licencjonowanych doradców restrukturyzacyjnych i rozpoczyna wykonywanie swoich obowiązków niezwłocznie po ogłoszeniu upadłości.
Do jego pierwszych działań należy zawiadomienie wierzycieli i komorników o ogłoszeniu upadłości, poinformowanie pracodawcy lub Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uzyskanie informacji z urzędu skarbowego, złożenie wniosku o poszukiwanie majątku oraz sprawdzenie danych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego.
Choć syndyk często kojarzony jest wyłącznie z likwidacją majątku, w rzeczywistości jego rola jest znacznie szersza. Odpowiada za prawidłowy przebieg całego postępowania upadłościowego, działa na podstawie przepisów prawa i pozostaje pod stałym nadzorem sądu.